“GIEO MẦM NIỀM TIN TRONG KỶ NGUYÊN SỐ”
I. ĐẶT VẤN ĐỀ: BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG
BẮT ĐẦU TỪ “GỐC RỄ” GIÁO DỤC
Lịch sử phát triển của mọi quốc gia đều cho thấy: muốn giữ vững tương lai, trước hết phải vun đắp niềm tin cho thế hệ trẻ. Với Việt Nam, nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là cơ sở lý luận dẫn đường cho sự nghiệp cách mạng, mà còn là “mạch nguồn tinh thần” định hình bản lĩnh chính trị, đạo đức và khát vọng phát triển của dân tộc.
Văn kiện Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh: “Tăng cường xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng; kiên quyết, kiên trì bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”. Đây không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan lý luận, báo chí hay lực lượng chuyên trách, mà là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, trong đó giáo dục giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, trẻ em ngày nay lớn lên trong môi trường thông tin đa chiều, tiếp xúc sớm với thiết bị công nghệ, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo. Điều đó vừa mở ra cơ hội phát triển nhận thức, vừa đặt ra nguy cơ tiếp cận những giá trị lệch chuẩn nếu thiếu định hướng.
Là một giáo viên mầm non có hơn 20 năm gắn bó với lớp học 5 tuổi tại trường Mầm non Hồng Phong - phường An Phong, tôi nhận thức sâu sắc rằng: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là những khái niệm xa vời với giáo dục mầm non. Trái lại, đó chính là quá trình gieo những “hạt giống niềm tin” đầu tiên: yêu quê hương, kính trọng Bác Hồ, biết sẻ chia, trung thực, yêu lao động, biết phân biệt đúng - sai.
Nếu nền tảng tư tưởng là “gốc cây”, thì giáo dục mầm non chính là giai đoạn chăm bón bộ rễ đầu tiên.
II. GIÁO DỤC MẦM NON - “PHÒNG TUYẾN TỪ XA”
TRONG BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG
Có ý kiến cho rằng công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng là nhiệm vụ của người trưởng thành. Đây là nhận thức chưa đầy đủ.
Thực tế khoa học giáo dục khẳng định: từ 0-6 tuổi là giai đoạn vàng hình thành nhân cách. Những trải nghiệm đầu đời có tác động sâu sắc tới hệ giá trị sống sau này.
Tại trường Mầm non Hồng Phong - phường An Phong nơi tôi công tác, qua nhiều năm theo dõi, những trẻ được giáo dục nền nếp tốt, được tiếp cận các giá trị tích cực từ sớm thường có: Ý thức tập thể cao, biết kính trọng người lớn, tự tin, trung thực, khả năng thích ứng xã hội tốt. Đây chính là những phẩm chất nền tảng để sau này hình thành công dân có trách nhiệm.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, xét đến cùng, chính là bảo vệ hệ giá trị mà xã hội hướng tới. Muốn vậy, phải bắt đầu từ giáo dục trẻ biết yêu cái đúng, ghét cái sai, biết tự hào về quê hương đất nước.
III. THÁCH THỨC CỦA KỶ NGUYÊN SỐ
ĐỐI VỚI GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG Ở BẬC MẦM NON
Chuyển đổi số mang lại nhiều cơ hội đổi mới giáo dục nhưng cũng đặt ra không ít thách thức.
1. Trẻ tiếp xúc công nghệ quá sớm
Tại An Phong, nhiều phụ huynh sử dụng điện thoại như công cụ “giữ trẻ”. Hệ quả là:
- Trẻ giảm tương tác xã hội.
- Tiếp nhận nội dung thiếu chọn lọc.
- Dễ bắt chước hành vi lệch chuẩn.
Đây là nguy cơ âm thầm tác động đến hình thành nhân cách.
2. Khoảng cách số giữa gia đình và nhà trường
Không ít phụ huynh thiếu kỹ năng kiểm soát nội dung số cho trẻ. Trong khi đó, giáo viên cũng chưa đồng đều về năng lực ứng dụng công nghệ. Điều này làm giảm hiệu quả định hướng giá trị.
3. Nội dung giáo dục truyền thống thiếu hấp dẫn
Nếu vẫn giữ cách kể chuyện, đọc thơ đơn thuần, trẻ khó hứng thú trong môi trường cạnh tranh thông tin hiện đại.
IV. ĐỔI MỚI NỘI DUNG GIÁO DỤC: GIEO GIÁ TRỊ
BẰNG NGÔN NGỮ TRẺ THƠ
Bảo vệ nền tảng tư tưởng không thể áp đặt khẩu hiệu. Với trẻ 5 tuổi, phải chuyển hóa thành giá trị gần gũi:
- Yêu Tổ quốc → yêu lá cờ, yêu bài hát về quê hương.
- Yêu Đảng, yêu Bác Hồ → qua câu chuyện giản dị.
- Sống trung thực → qua trò chơi tình huống.
- Tinh thần đoàn kết → qua hoạt động nhóm.
Tại lớp 5 tuổi A1 trường Mầm non Hồng Phong nơi tôi công tác, chuyên đề “Bé yêu quê hương Hải Phòng” kết hợp hình ảnh số, clip thực tế, trò chơi tương tác đã giúp trẻ hứng thú rõ rệt.
Trẻ không chỉ nhớ kiến thức mà còn bộc lộ cảm xúc tự hào. Đó là nền móng tư tưởng sống động nhất.
V. ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC: KẾT HỢP CÔNG NGHỆ
VỚI GIÁ TRỊ NHÂN VĂN
1. Xây dựng lớp học số nhân văn
Chuyển đổi số trong giáo dục mầm non cần hướng tới xây dựng lớp học số nhân văn, nơi công nghệ trở thành phương tiện khơi gợi cảm xúc, nhận thức và giá trị sống cho trẻ. Thông qua video tương tác, truyện tranh số, AI hỗ trợ kể chuyện, trò chơi giáo dục kỹ năng sống, trẻ được tiếp cận tri thức một cách sinh động, phù hợp lứa tuổi. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ; người giáo viên vẫn là trung tâm định hướng, giữ vai trò truyền cảm hứng, nuôi dưỡng nhân cách và gieo những hạt giống niềm tin đầu đời cho trẻ.
2. Kết nối phụ huynh qua nền tảng số - xây dựng “mặt trận đồng hành” giữa gia đình và nhà trường
Trong bối cảnh chuyển đổi số, kết nối gia đình - nhà trường qua nền tảng số không chỉ nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ mà còn góp phần xây dựng “lá chắn nhận thức” ngay từ những năm đầu đời.
Thực tiễn tại Trường Mầm non Hồng Phong, phường An Phong cho thấy, nhóm Zalo lớp đã trở thành cầu nối hiệu quả giữa giáo viên và phụ huynh. Thông qua đó, giáo viên thường xuyên chia sẻ nội dung giáo dục theo chủ đề, hướng dẫn kỹ năng sống, phương pháp giáo dục tích cực; đồng thời tuyên truyền về các ngày lễ lớn như 30/4, 1/5, 2/9, Ngày hội sách, giúp phụ huynh cùng nhà trường giáo dục trẻ lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và tình yêu tri thức.
Nhà trường cũng tận dụng hiệu quả nền tảng số để hướng dẫn phụ huynh cài đặt Sổ sức khỏe điện tử, kích hoạt tài khoản định danh điện tử, hoàn thiện thủ tục căn cước công dân cho trẻ đủ 6 tuổi, từng bước hình thành thói quen công dân số trong mỗi gia đình.
Bên cạnh đó, giáo viên phối hợp hướng dẫn cha mẹ kiểm soát thiết bị điện tử, lựa chọn nội dung phù hợp, xây dựng thói quen đọc sách, trò chuyện và tăng cường vận động cho trẻ.
Từ thực tiễn triển khai có thể khẳng định: khi nền tảng số được sử dụng đúng hướng, đó không chỉ là công cụ kết nối mà còn trở thành phương tiện hiệu quả để lan tỏa giá trị tích cực, gắn kết trách nhiệm giáo dục giữa gia đình - nhà trường - xã hội, góp phần bồi dưỡng những “hạt giống niềm tin” vững bền cho thế hệ tương lai.
3. Xây dựng “vành đai số an toàn” cho trẻ
Trong môi trường số, việc xây dựng “vành đai số an toàn” cho trẻ là yêu cầu cấp thiết. Nhà trường cần phối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc chọn lọc nội dung phù hợp, giới hạn thời gian sử dụng thiết bị và đồng hành cùng trẻ khi học tập trên nền tảng số. Sự phối hợp ấy không chỉ giúp trẻ hình thành thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh mà còn tạo nền tảng để phát triển tư duy tích cực, bản lĩnh số và khả năng tự bảo vệ trước những tác động tiêu cực của không gian mạng.
VI. KẾT HỢP “XÂY” VÀ “CHỐNG” TỪ MẦM NON
“Xây” là gieo giá trị đúng. “Chống” là ngăn lệch chuẩn ngay từ đầu. Nếu trẻ biết yêu thương, trung thực, có trách nhiệm, trẻ sẽ có “kháng thể tinh thần” trước những tác động tiêu cực sau này. Đó chính là bảo vệ nền tảng tư tưởng từ gốc.
VII. TỪ THỰC TIỄN TRƯỜNG MẦM NON HỒNG PHONG
1. Xây dựng thư viện số giáo dục giá trị sống, lồng nghép chuyên đề “Công dân số nhí”
Thực tiễn triển khai tại Trường Mầm non Hồng Phong cho thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số cần bắt đầu từ những việc làm thiết thực, gần gũi với trẻ.
Nhà trường đã từng bước xây dựng thư viện số giáo dục giá trị sống với hệ thống video, truyện kể, hình ảnh trực quan về Bác Hồ kính yêu, quê hương Hải Phòng, những tấm gương người tốt - việc tốt, giúp trẻ tiếp cận các giá trị tích cực bằng hình thức sinh động, phù hợp lứa tuổi.
Cùng với đó, chuyên đề “Công dân số nhí” được lồng ghép linh hoạt trong các hoạt động giáo dục nhằm hình thành cho trẻ kỹ năng sử dụng thiết bị đúng cách, bước đầu nhận diện nội dung tích cực - tiêu cực và biết tự bảo vệ bản thân trong môi trường số.
Những việc làm trên tuy nhỏ bé, giản dị nhưng thiết thực, góp phần gieo những “hạt giống niềm tin”, hình thành nền tảng nhận thức đúng đắn cho trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời. Đây chính là giải pháp bền vững để hiện thực hóa nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ gốc rễ giáo dục.
3. Bồi dưỡng giáo viên mầm non về truyền thông số - xây dựng “người gieo mầm số” trong kỷ nguyên mới
Trong bối cảnh chuyển đổi số, giáo viên mầm non không chỉ là người chăm sóc, giáo dục trẻ mà còn là lực lượng định hướng giá trị, lan tỏa thông tin tích cực và xây dựng “lá chắn tư tưởng mềm” từ những năm đầu đời. Vì vậy, bồi dưỡng năng lực truyền thông số cho đội ngũ giáo viên là yêu cầu cấp thiết.
Thực tiễn tại phường An Phong cho thấy, bên cạnh tinh thần trách nhiệm và tâm huyết nghề nghiệp, một số giáo viên vẫn còn hạn chế trong ứng dụng công nghệ và khai thác nền tảng số phục vụ giáo dục.
Do đó, cần tăng cường tập huấn kỹ năng thiết kế bài giảng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng nội dung truyền thông giáo dục hấp dẫn; đồng thời xây dựng đội ngũ giáo viên nòng cốt hỗ trợ chuyên môn, lan tỏa kinh nghiệm và phát huy sáng tạo số trong nhà trường.
Quan trọng hơn, việc bồi dưỡng năng lực số phải gắn với bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người giáo viên. Khi được trang bị đầy đủ năng lực và bản lĩnh, mỗi giáo viên sẽ trở thành một “người gieo mầm số”, góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ gốc rễ giáo dục.
VIII. KẾT LUẬN
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không chỉ là giữ vững hệ thống lý luận, mà là vun trồng niềm tin cho thế hệ tương lai.
Từ thực tiễn lớp học nhỏ 5A1 trường Mầm non Hồng Phong, tôi càng thấm thía rằng: mỗi câu chuyện kể, mỗi bài hát, mỗi ánh mắt yêu thương của cô giáo đều có thể trở thành những “viên gạch đầu tiên” xây nên bản lĩnh công dân mai sau.
Muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bền vững, hãy bắt đầu từ nơi gieo mầm nhân cách. Bởi những “hạt giống niềm tin” được gieo hôm nay sẽ trở thành
“cánh rừng niềm tin” che chở Tổ quốc ngày mai.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Văn kiện Đại hội XIII của Đảng.
[2] Nghị quyết 35-NQ/TW của Bộ Chính trị.
[3] Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030.
[4] Tài liệu hướng dẫn giáo dục mầm non Bộ GD&ĐT.